Saçınızı boyattınız.
Birkaç hafta sonra saçlar daha kuru, daha cansız ve daha ince görünmeye başladı. Duşta ve tarakta da eskisinden fazla saç fark ediyorsunuz.
İlk şüpheli belli:
“Saçımı boyattım, saçım dökülmeye başladı.”
Peki gerçekten saç boyası saç köklerini döküyor olabilir mi?
Ya açıcı?
Her gün çekilen fön?
Düzleştirici veya maşa?
Burada önemli bir ayrım yapmamız gerekiyor.
Saçın dökülmesi ile saç telinin kırılması aynı şey değildir.
Ve bazen “saçım dökülüyor” dediğimiz şey aslında saçlarımızın kırılmasıdır.
Önce Saç Kökü ile Saç Telini Ayıralım
Saçımızı küçük bir bitki gibi düşünelim.
Toprağın altında kalan bölüm saç kökü, dışarıda gördüğümüz bölüm ise saç telidir.
Saç boyası, açıcı, düzleştirici, maşa ve fön esas olarak dışarıda gördüğümüz saç teliyle temas eder.
Saç telinin dış kısmında ise onu koruyan kütikül adı verilen bir tabaka bulunur.
Bu tabakayı bir çatının kiremitleri gibi düşünebilirsiniz.
Sağlıklı saçta bu küçük koruyucu tabakalar birbirinin üzerine düzenli şekilde oturur.
Ancak saç tekrar tekrar kimyasal ve fiziksel işlemlere maruz kaldığında bu koruyucu yapı bozulabilir.
Sonuç?
Saç;
- kuruyabilir,
- sertleşebilir,
- matlaşabilir,
- esnekliğini kaybedebilir
ve en önemlisi daha kolay kırılabilir.
Saç Boyası Saç Döker mi?
Normal şartlarda saç boyasının temel etkisi saç kökünden ziyade saç teli üzerindedir.
Özellikle kalıcı saç boyalarında saçın dış tabakasının açılması ve boya moleküllerinin saç telinin içerisine girmesi gerekir.
Bu işlem saçın kimyasal yapısında değişiklik oluşturabilir.
Özellikle sık tekrarlanan işlemlerde saç telinin koruyucu tabakası zarar görebilir ve saçın dayanıklılığı azalabilir.
Bu nedenle saç boyattıktan sonra:
“Saçım çok dökülüyor.”
diyen bir kişide gördüğümüz saçların bir bölümü aslında kökten dökülen saçlar değil, kırılmış saç telleri olabilir.
Peki Açıcı Neden Daha Fazla Yıpratıyor?
Çünkü saç rengini açmak yalnızca saçın üzerine yeni bir renk koymak değildir.
Açıcı işlemlerde saçın doğal pigmenti olan melaninin oksidasyonu gerekir.
Bu amaçla genellikle hidrojen peroksit gibi oksitleyici maddeler kullanılır.
Bu işlem saçın rengini açarken aynı zamanda saç telinin yapısını da etkileyebilir.
Bilimsel çalışmalar açıcı işlemlerin saçın dışındaki koruyucu tabakaya ve saç telinin protein yapısına zarar verebildiğini gösteriyor.
Basitçe söyleyelim:
Saçı ne kadar yoğun kimyasal işlemden geçirirsek saç telinin dayanıklılığını o kadar zorlayabiliriz.
Özellikle çok koyu bir saçın kısa sürede çok açık renge getirilmesi için daha yoğun işlemler gerekebilir.
Bu nedenle sık açıcı uygulanmış saçlarda;
kuruluk,
sertleşme,
elektriklenme,
uçlarda çatallanma
ve kırılma
daha belirgin olabilir.
“Ama Saçım Gerçekten Azaldı!”
İşte kafa karışıklığı tam burada başlıyor.
Saç telleri özellikle orta ve uç bölümlerden tekrar tekrar kırıldığında saçın toplam hacmi azalabilir.
At kuyruğu incelir.
Saç uçları seyrekleşir.
Saç eskisi kadar uzamıyor gibi görünür.
Kişi de doğal olarak:
“Saçlarım dökülüyor.”
diye düşünür.
Oysa saç kökleri hâlâ yerinde olabilir.
Yeni saç uzamaya devam eder ancak mevcut saç telleri belirli bir uzunluğa ulaşmadan kırıldığı için saçın yoğunluğu ve uzunluğu azalır.
Saç Kırılması ile Saç Dökülmesini Nasıl Ayırabiliriz?
Evde fark edebileceğiniz bazı ipuçları vardır.
Kökten dökülen saç genellikle tam uzunluğunda bir saç telidir.
Kırılan saçlar ise farklı uzunluklarda olabilir.
Örneğin saçınız omuz hizasındaysa lavaboda veya kıyafetinizde 3–5 santimetrelik küçük saç parçaları görüyorsanız bu durum kırılmayı düşündürebilir.
Saçın özellikle uçlarında;
- çatallanma,
- kısa kırık teller,
- sert ve saman benzeri görünüm
varsa saç telindeki hasar daha olasıdır.
Ancak iki durum aynı kişide birlikte de bulunabilir.
Yani saçınız hem kırılıyor hem de kökten dökülüyor olabilir.
Fön Saç Döker mi?
Saç kurutma makinesi doğrudan genetik saç dökülmesine neden olmaz.
Ancak yüksek sıcaklık saç teline zarar verebilir.
Bu konuda yapılmış ilginç bir çalışma var.
Araştırmacılar saç tellerini farklı sıcaklıklarda ve farklı mesafelerden saç kurutma makinesine maruz bıraktılar.
Sonuç oldukça mantıklıydı:
Sıcaklık arttıkça saç yüzeyindeki hasar da arttı.
En yüksek sıcaklıkta saçın koruyucu dış tabakasındaki hasar belirgin şekilde fazlaydı.
Araştırmanın dikkat çekici bir başka sonucu ise saç kurutma makinesinin yaklaşık 15 cm uzaktan ve sürekli hareket ettirilerek kullanılmasının saç yüzeyindeki hasarı azaltabilmesiydi.
Yani sorun yalnızca:
“Fön kullanıyor musunuz?”
değil.
Asıl soru:
“Ne kadar sıcak ve ne kadar yakından kullanıyorsunuz?”
Düzleştirici ve Maşa Saç Köküne Zarar Verir mi?
Düzleştirici ve maşada durum biraz farklıdır.
Çünkü burada sıcak yüzey doğrudan saç teline temas eder.
Özellikle;
çok yüksek sıcaklık,
aynı bölgeden tekrar tekrar geçmek,
ıslak veya çok nemli saça yüksek ısı uygulamak
ve bunu sık tekrarlamak saç telinin hasarını artırabilir.
Sonuç yine çoğunlukla saç kökünün ölmesi değil, saç telinin kırılgan hale gelmesidir.
Bu ayrım çok önemli.
Çünkü kırılan saç ile kökten kaybedilen saçın çözümü aynı değildir.
Saçı Islakken Düzleştirmek Neden Daha Zararlı Olabilir?
Saç teli suyu içine alabilir.
Çok ıslak bir saça aniden yüksek sıcaklık uygulandığında saçın içerisindeki su hızla ısınabilir.
Bu durum saç telinin yapısında hasarı artırabilir.
Bu nedenle saçın çok ıslakken yüksek sıcaklıktaki düzleştirici veya maşayla işlem görmesi iyi bir fikir değildir.
Boya Hiç mi Saç Kökünü Etkilemez?
Burada küçük ama önemli bir istisna var.
Saç boyası normal kullanımda esas olarak saç telini etkiler.
Ancak bazı kişiler saç boyalarının içerisindeki maddelere karşı alerjik kontakt dermatit geliştirebilir.
Özellikle kalıcı saç boyalarında kullanılan PPD (para-fenilendiamin) iyi bilinen alerjenlerden biridir.
Böyle bir reaksiyonda saçlı deride;
- şiddetli kaşıntı,
- kızarıklık,
- yanma,
- şişlik
veya kabuklanma
görülebilir.
Yoğun inflamasyon gelişen durumlarda saç dökülmesi de tabloya eşlik edebilir.
Bu nedenle boya sonrasında saçlı deride belirgin reaksiyon gelişmesini “boya biraz yaktı, geçer” diye düşünmemek gerekir.
Saç Boyamayı Tamamen Bırakmak mı Gerekiyor?
Hayır.
Ama saçınıza üst üste ne kadar işlem yaptığınızı hesaba katmak gerekiyor.
Bir saç düşünün:
Önce açılıyor.
Sonra boyanıyor.
Ardından yüksek sıcaklıkta fön çekiliyor.
Ertesi gün düzleştiriliyor.
Birkaç hafta sonra yeniden açılıyor.
Tek tek baktığımızda her işlem tolere edilebilir görünse de hasar zaman içerisinde birikebilir.
Bu nedenle saç bakımında bazen tek bir suçlu aramak yerine saçın maruz kaldığı toplam yükü değerlendirmek daha anlamlıdır.
Saçımızı Isı ve Kimyasal İşlemlerden Nasıl Koruyabiliriz?
Birkaç basit alışkanlık fark yaratabilir:
- Açıcı ve yoğun kimyasal işlemleri gereksiz sıklıkta tekrarlamamak,
- saç kurutma makinesini saça çok yakın mesafeden kullanmamak,
- mümkün olduğunca daha düşük sıcaklık kullanmak,
- fön makinesini aynı noktada uzun süre tutmamak,
- düzleştirici ve maşayı gereğinden yüksek sıcaklıkta kullanmamak,
- çok ıslak saça yüksek ısı uygulamamak,
- kimyasal işlem görmüş saçlarda uygun bakım ve kondisyon sağlayan ürünler kullanmak,
- saçlı deride boya sonrası yanma, kaşıntı veya kızarıklık gelişirse bunu önemsemek.
Ama bir noktayı özellikle vurgulayalım:
Bunlar saç telini korumaya yardımcı olur. Genetik veya hormonal saç dökülmesini tedavi etmez.
“Saçım Boyadan Sonra Dökülmeye Başladı” Diyorsanız Başka Nedenleri de Düşünün
Zamanlama bazen bizi yanıltabilir.
Saçınızı boyattınız ve birkaç hafta sonra saç dökülmesini fark ettiniz.
İki olay arka arkaya geldiği için doğal olarak aralarında bağlantı kurabilirsiniz.
Ama aynı dönemde;
- demir eksikliği,
- tiroid problemleri,
- yoğun stres,
- hızlı kilo kaybı,
- hormonal değişiklikler,
- yakın zamanda geçirilen bir hastalık
veya genetik saç dökülmesi
başlamış olabilir.
Bu nedenle belirgin saç kaybını yalnızca boya veya föne bağlamak da doğru değildir.
Özel Novapol Poliklinik'te Saç Dökülmesine Nasıl Yaklaşıyoruz?
Özel Novapol Poliklinik'te saçlarında azalma olduğunu söyleyen bir kişide önce şu ayrımı yapmaya çalışıyoruz:
Saç gerçekten kökten mi dökülüyor, yoksa saç telleri mi kırılıyor?
Çünkü bu iki durum birbirine çok benzeyebilir ama nedenleri ve yaklaşımları farklıdır.
Saçın genel yoğunluğu, saç tellerinin kalınlığı, kırılma olup olmadığı, saçlı derinin durumu ve kişinin son dönemde yaptırdığı kimyasal işlemler birlikte değerlendirilir.
Eğer sorun ağırlıklı olarak saç telindeki hasarsa, yalnızca saç dökülmesine yönelik uygulamalar yapmak doğru yaklaşım olmayabilir.
Ancak değerlendirmede aynı zamanda mevcut saç köklerinde incelme veya başka bir saç dökülmesi problemi saptanıyorsa kişinin ihtiyacına göre PRP, saç mezoterapisi, düşük seviyeli lazer uygulamaları veya diğer destekleyici saç tedavileri değerlendirilebilir.
Saç kaybının ileri olduğu uygun kişilerde ise saç ekimi ayrı bir seçenek olarak gündeme gelebilir.
Novapol'de bizim için önemli olan:
“Saç dökülüyor, o halde hemen bir işlem yapalım.”
demek değil;
önce saçın nereden ve neden kaybedildiğini anlamaktır.
Çünkü bazen sorun saç kökünde, bazen saç telinde, bazen de ikisinde birden olabilir.
Sonuç: Saçınız Dökülüyor mu, Yoksa Kırılıyor mu?
Saç boyası, açıcı, fön, düzleştirici ve maşa saçlarımızın görünümünü değiştiren işlemler.
Ancak özellikle sık ve yoğun uygulandıklarında saç telinin koruyucu yapısını bozarak saçların daha kırılgan hale gelmesine neden olabilirler.
Özellikle açıcı ve yüksek ısı, saç telindeki hasar açısından dikkat edilmesi gereken işlemlerdir.
Ama bu durum: “Saçımı boyarsam saç köklerim ölür.” anlamına gelmez.
Çoğu zaman asıl mesele saç kökünün kaybedilmesi değil, saç telinin dayanıklılığını kaybedip kırılmasıdır.
Bu nedenle aynada saçlarınızın azaldığını fark ettiğinizde ilk soru yalnızca:
“Ne kullanmalıyım?”
olmasın.
Önce:
“Saçım gerçekten dökülüyor mu, yoksa kırılıyor mu?”
diye sorun.
Çünkü doğru tedavi, doğru soruyla başlar.
Bilimsel Kaynaklar
- Zhou Y, et al. Mechanisms of impairment in hair and scalp induced by hair dyeing and perming and potential interventions. Frontiers in Medicine. 2023. Saç boyası ve kimyasal işlemlerin kütikül, korteks ve saç telinin fiziksel özellikleri üzerindeki etkilerini inceleyen kapsamlı derleme.
- Lee Y, Kim YD, Hyun HJ, et al. Hair Shaft Damage from Heat and Drying Time of Hair Dryer. Annals of Dermatology. 2011;23(4):455–462. doi:10.5021/ad.2011.23.4.455. PMID: 22148012.
- Gavazzoni Dias MFR. Hair Cosmetics: An Overview. International Journal of Trichology. 2015;7(1):2–15. Saç boyaları, açıcılar ve kozmetik işlemlerin saç teli üzerindeki etkilerini ele alan derleme.
- Draelos ZD, et al. Hair Cosmetics for the Hair Loss Patient. 2021. PMCID: PMC8719955. Saç dökülmesi yaşayan kişilerde boya, açıcı ve diğer kozmetik işlemlerin saç teli üzerindeki etkilerini değerlendiren klinik derleme.
- Mukkanna KS, Stone NM, Ingram JR. Para-phenylenediamine allergy: current perspectives on diagnosis and management. Journal of Asthma and Allergy. 2017;10:9–15. Saç boyalarında bulunan PPD'ye bağlı kontakt alerji ve klinik yaklaşımı değerlendiren derleme.
Tıbbi Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Saç dökülmesinin ve saç teli hasarının nedenleri kişiden kişiye değişebilir. Tanı ve uygun tedavi planı hekim değerlendirmesi sonrasında belirlenmelidir.
