"Saç dökülmesi bazen saçın değil, vücudun yardım çağrısıdır."
Her gün onlarca saç telinin dökülmesi aslında tamamen normaldir.
Ancak bir gün duş gideri daha hızlı dolmaya, saç fırçasında eskisinden daha fazla saç kalmaya veya at kuyruğunuz incelmeye başladıysa, vücudunuz size önemli bir mesaj vermeye çalışıyor olabilir.
Çoğu kişi saç dökülmesinin nedenini yeni aldığı şampuanda, mevsim değişikliğinde veya streste arar.
Oysa bazen sorun çok daha derindedir.
Belki de saçlarınız, vücudunuzdaki demir depolarının azaldığını söyleyen ilk dokulardan biridir.
Peki demir neden saçlarla bu kadar yakından ilişkilidir?
Demir Nedir?
Demir, vücudumuz için hayati öneme sahip bir mineraldir.
En çok kırmızı kan hücrelerinin yapısında bulunan hemoglobinin üretiminde görev alır.
Hemoglobin ise oksijeni akciğerlerden alıp tüm organlara ve dokulara taşıyan sistemin temel parçasıdır.
Ancak demirin görevi yalnızca kan yapmak değildir.
Demir aynı zamanda;
- hücrelerin enerji üretiminde,
- DNA sentezinde,
- bağışıklık sisteminin çalışmasında,
- kas fonksiyonlarında,
- enzimlerin görev yapmasında
rol oynar.
Yani demir eksikliği yalnızca kansızlık anlamına gelmez; vücudun birçok sistemi bundan etkilenebilir.
Peki Demirin Saçla Ne İlgisi Var?
Saç kökleri, vücudumuzdaki en hızlı çalışan hücrelerden biridir.
Bir saç teli durmadan uzuyor gibi görünse de, bunun arkasında her gün milyonlarca hücre bölünmesi gerçekleşir.
Bu kadar yoğun çalışan bir sistemin sürekli enerjiye ve oksijene ihtiyacı vardır.
İşte burada demir devreye girer.
Demir eksildiğinde hücrelerin enerji üretimi ve normal fonksiyonları olumsuz etkilenebilir.
Vücut da doğal olarak bir öncelik sıralaması yapar.
Kalp…
Beyin…
Kaslar…
Ve diğer hayati organlar önceliklidir.
Saç ise yaşam için vazgeçilmez bir organ olmadığı için, vücut sınırlı demiri önce yaşamsal organlara yönlendirebilir.
Bunun sonucunda saç kökleri ihtiyaç duyduğu desteği yeterince alamayabilir ve daha fazla saç teli dinlenme evresine geçebilir.
Demir Eksikliği Saç Dökülmesine Neden Olur mu?
Bu sorunun cevabı uzun yıllardır araştırılıyor.
Bugün elimizdeki bilimsel veriler, özellikle demir eksikliği ve düşük ferritin düzeylerinin, bazı kişilerde yaygın saç dökülmesi (telogen effluvium) ile ilişkili olabileceğini göstermektedir.
Ancak önemli bir nokta vardır.
Saç dökülen herkesin demiri düşük değildir.
Ve...
Demiri düşük olan herkes de mutlaka saç dökecek diye bir kural yoktur.
Bu nedenle saç dökülmesini yalnızca tek bir kan sonucuyla açıklamak doğru değildir.
Ferritin Neden Bu Kadar Önemli?
Kan tahlilinde birçok kişi yalnızca "demir" sonucuna bakar.
Oysa saç dökülmesi değerlendirilirken çoğu zaman ferritin çok daha değerli bir bilgidir.
Ferritin, vücudun demir deposunu gösteren bir proteindir.
Bunu evinizdeki su deposuna benzetebilirsiniz.
Musluktan su akıyor olabilir.
Ama depo boşalmaya başladıysa, bir süre sonra sorun yaşanacaktır.
Benzer şekilde hemoglobin normal olsa bile ferritin düşük olabilir.
Bu nedenle saç dökülmesi değerlendirilirken ferritin düzeyi de göz önünde bulundurulmalıdır.
Demir Eksikliğinin Diğer Belirtileri Nelerdir?
Demir eksikliği herkeste aynı belirtileri oluşturmaz.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- sürekli yorgunluk,
- halsizlik,
- çabuk yorulma,
- nefes darlığı,
- çarpıntı,
- baş dönmesi,
- tırnaklarda kırılma,
- ciltte solgunluk,
- dikkat dağınıklığı,
- saç dökülmesi.
Bazı kişilerde ise ilk fark edilen belirti yalnızca saç dökülmesi olabilir.
Demir İlacı Kullanmak Saç Dökülmesini Hemen Durdurur mu?
Hayır.
Bu, en sık karşılaştığımız yanlış beklentilerden biridir.
Saçın kendine ait bir büyüme döngüsü vardır.
Demir eksikliği düzeltildikten sonra bile saç köklerinin yeniden normal döngüsüne dönmesi zaman alabilir.
Bu nedenle saç dökülmesindeki azalma ve saç kalitesindeki iyileşme genellikle haftalar içinde değil, birkaç ay içinde değerlendirilir.
Ayrıca demir tedavisi yalnızca gerçekten eksiklik varsa ve hekim önerisiyle uygulanmalıdır.
Her Saç Dökülmesinin Nedeni Demir Eksikliği midir?
Hayır.
Saç dökülmesi;
- genetik yatkınlık,
- tiroid hastalıkları,
- hormonal değişiklikler,
- hızlı kilo kaybı,
- bazı ilaçlar,
- doğum sonrası dönem,
- stres,
- vitamin eksiklikleri
gibi birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir.
Bu nedenle saç dökülmesini tek bir nedene bağlamak doğru değildir.
Novapol'de Yaklaşımımız Nedir?
Biz saç dökülmesini yalnızca saçlı deriye bakarak değerlendirmiyoruz.
Çünkü bazen saçın asıl hikâyesi, saç kökünün altında değil; kan tahlillerinde saklı olabilir.
Bu nedenle gerekli görülen hastalarda;
- ferritin,
- tam kan sayımı,
- B12 vitamini,
- folat,
- D vitamini,
- çinko,
- tiroid fonksiyonları
gibi parametreler birlikte değerlendirilir.
Eğer demir eksikliği saptanırsa öncelikle bunun nedeni araştırılır ve gerekli tedavi planlanır.
Saç tedavisinde PRP, mezoterapi veya diğer destekleyici uygulamalar ise altta yatan nedenin değerlendirilmesiyle birlikte, kişiye özel olarak planlanır.
Çünkü sağlıklı saçlar çoğu zaman sağlıklı bir vücudun yansımasıdır.
Demir Eksikliği Tedavi Edilebilir, Saçlarınız Desteklenebilir
Demir, yalnızca kan yapımında görev alan bir mineral değildir.
Hücrelerin enerji üretiminden oksijen taşınmasına kadar birçok hayati süreçte rol oynar.
Saç kökleri de bu süreçlerden doğrudan etkilenebilir.
Bu nedenle özellikle nedeni açıklanamayan yaygın saç dökülmelerinde demir depolarının değerlendirilmesi önemlidir.
Ancak unutulmamalıdır ki, saç dökülmesi çok faktörlü bir durumdur.
Doğru tanı, doğru kan tetkikleri ve kişiye özel planlanan tedavi yaklaşımı, başarılı bir saç tedavisinin en önemli basamağını oluşturur.
Bilimsel Kaynaklar
- British Society for Haematology. Guidelines on the diagnosis and management of iron deficiency. Güncel sürüm.
- World Health Organization (WHO). Guideline on Iron Deficiency and Anaemia. Güncel rehber.
- Camaschella C. Iron Deficiency. New England Journal of Medicine. 2015.
- Trost LB, Bergfeld WF, Calogeras E. The Diagnosis and Treatment of Iron Deficiency and Its Potential Relationship to Hair Loss. Journal of the American Academy of Dermatology.
- Almohanna HM, et al. The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss. Dermatology and Therapy. 2019.
- Harrison's Principles of Internal Medicine. Iron Metabolism and Iron Deficiency. Güncel baskı.
