Sonbahar geliyor.
Yapraklar dökülüyor.
Bir de nedense saçlarımız...
Duşta daha fazla saç görmeye başladığımızda çevremizden hemen aynı cümleyi duyarız:
“Mevsim geçişi, normaldir.”
Peki gerçekten öyle mi?
İnsanların saç döktüğü bir mevsim var mı?
Yoksa yıllardır birbirimize anlattığımız bir şehir efsanesi mi?
Kısa cevap:
Mevsimsel saç dökülmesi tamamen şehir efsanesi değil.
Bilimsel çalışmalar insan saçının büyüme ve dökülme döngüsünde yıl içerisinde bazı değişiklikler olabileceğini gösteriyor.
Ama önemli bir ayrıntı var:
Her sonbahar dökülen saç “mevsimsel” değildir.
Gelin nedenini anlatalım.
Önce Saçlarımızın Bir Takvimi Olduğunu Bilmek Gerekir
Saçlarımız sürekli aynı şekilde uzamaz.
Her saç kökü kendi küçük yaşam döngüsünü geçirir.
Basitçe düşünürsek:
Büyür → geçiş dönemine girer → dinlenir → dökülür → yeniden büyümeye başlar.
Saçın büyüdüğü döneme anagen, dinlenme ve dökülmeye hazırlandığı döneme ise telogen adı verilir.
Normalde saçlarımızın hepsi aynı anda aynı aşamada değildir.
İyi ki de değildir.
Yoksa bütün saçlarımız aynı anda dökülürdü.
Fakat araştırmalar yılın bazı dönemlerinde normalden biraz daha fazla saçın telogen fazına geçebildiğini gösteriyor.
Gerçekten Sonbaharda Daha Fazla Saç mı Dökülüyor?
Bilimsel çalışmalar bunun mümkün olduğunu gösteriyor.
Sağlıklı erkeklerde yapılan ve saç büyümesinin 18 ay boyunca takip edildiği bir çalışmada saçların büyüme dönemindeki oranı ilkbaharda en yüksek seviyeye ulaşırken, Ağustos ve Eylül aylarında saç dökülmesinin arttığı gözlendi.
Daha sonra 823 kadın üzerinde yapılan başka bir çalışmada da benzer şekilde saç döngüsünde yıllık bir değişim olduğu görüldü.
Kadınlarda telogen fazındaki saçların oranı yaz aylarında en yüksek seviyeye ulaşıyordu.
Daha küçük ikinci bir artışın ise ilkbaharda görülebileceği bildirildi.
Yani saçlarımızın gerçekten de bir miktar mevsimsel ritmi olabilir.
Ama Neden Sonbahar?
İşte burada bilim biraz daha temkinli.
Bu mevsimsel değişimin neden oluştuğunu kesin olarak bilmiyoruz.
Gün ışığı süresi, güneşe maruziyet, sıcaklık ve insan vücudunun biyolojik ritimleri üzerinde durulan olası faktörler arasında.
Bazı araştırmacılar yaz aylarındaki güneş ve ışık maruziyetinin saç döngüsünde rol oynayabileceğini düşünüyor.
Ancak bugün:
“Sonbaharda saç şu nedenle dökülür.”
diyebileceğimiz tek ve kesin bir mekanizma henüz yok.
Bu nedenle mevsimsel saç dökülmesini gerçek bir biyolojik gözlem olarak kabul etmek mümkün olsa da nedenini açıklarken biraz dikkatli olmak gerekiyor.
“Saçım Sonbaharda Dökülüyor, O Zaman Normal” Demek Doğru mu?
Her zaman değil.
Belki de bu yazının en önemli kısmı burası.
Çünkü sonbaharda başlayan saç dökülmesinin arkasında gerçekten mevsimsel değişim olabilir.
Ama aynı dönemde;
- demir eksikliği,
- tiroid problemleri,
- yoğun stres,
- hızlı kilo kaybı,
- yetersiz protein veya kalori alımı,
- hormonal değişiklikler,
- yakın zamanda geçirilen hastalıklar
veya kadın ya da erkek tipi genetik saç dökülmesi
de bulunabilir.
Yani takvimde Eylül yazıyor diye bütün suçu mevsime atamayız.
Mevsimsel Saç Dökülmesi Nasıl Görünür?
Gerçek bir mevsimsel artış söz konusuysa genellikle saçlı derinin tek bir bölgesinde aniden açıklık oluşmasından ziyade genel dökülmede artış fark edilir.
Örneğin:
Duşta biraz daha fazla saç görmeye başlayabilirsiniz.
Tarakta kalan saç miktarı artabilir.
Saçınızı yıkarken elinize daha fazla saç gelebilir.
Ancak burada önemli olan yalnızca dökülen saçların sayısı değildir.
Saç yoğunluğunuz gerçekten azalıyor mu?
Saç ayrımınız giderek genişliyor mu?
Saç telleriniz eskisine göre inceliyor mu?
Ön saç çizginiz geriliyor mu?
At kuyruğunuz belirgin şekilde inceldi mi?
Bunlar varsa konuyu yalnızca mevsim değişikliğine bağlamamak gerekir.
İlkbaharda da Saç Dökülmesi Olabilir mi?
Evet.
Mevsimsel saç dökülmesini yalnızca “sonbahar dökülmesi” olarak düşünmek doğru değil.
Kadınlarda yapılan geniş çalışmada en belirgin değişiklik yaz döneminde görülürken ilkbaharda daha küçük ikinci bir telogen artışı da saptandı.
Dolayısıyla bazı kişiler ilkbahar aylarında da saç dökülmelerinin arttığını fark edebilir.
Ama yine aynı kural geçerli:
İlkbaharda başlayan her saç dökülmesi de mevsimsel değildir.
Mevsimsel Saç Dökülmesi Ne Kadar Sürer?
Burada herkese uyan kesin bir süre vermek doğru olmaz.
Saçın yaşam döngüsü yavaş ilerlediği için değişiklikler birkaç gün içerisinde başlayıp bitmez.
Gerçekten fizyolojik bir mevsimsel değişim söz konusuysa dökülmenin bir dönem artıp daha sonra yeniden kişinin normal seviyesine dönmesi beklenebilir.
Ancak dökülme aylar boyunca yoğun şekilde devam ediyorsa, saç yoğunluğu giderek azalıyorsa veya belirli bölgelerde belirgin seyrelme oluşuyorsa başka nedenlerin araştırılması gerekir.
Mevsimsel Dökülmede Vitamin Kullanmak Gerekir mi?
“Sonbahar geldi, saç vitamini başlayayım.”
Çok tanıdık geliyor değil mi?
Ama yalnızca mevsim değişti diye herkese vitamin veya mineral desteği başlanması doğru değildir.
Eğer kişide gerçekten;
demir, çinko veya başka bir besin öğesi eksikliği varsa bunun düzeltilmesi saç sağlığı açısından önemli olabilir.
Ama herhangi bir eksiklik bulunmayan kişide rastgele takviye kullanmak, mevsimsel saç döngüsünü ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle saç dökülmesinde temel yaklaşımımız yine aynı:
Önce neden, sonra tedavi.
Mevsimsel Saç Dökülmesinde PRP veya Mezoterapi Yapılmalı mı?
Her mevsimsel dökülmede mutlaka PRP veya saç mezoterapisi yapılması gerektiğini söylemek doğru değildir.
Öncelikle gerçekten mevsimsel bir değişim mi olduğu, yoksa altında başka bir saç dökülmesi tipinin mi bulunduğu değerlendirilmelidir.
Eğer kişinin saçlarında incelme, yoğunluk kaybı veya eşlik eden başka bir saç problemi varsa uygun kişilerde;
PRP,
- saç mezoterapisi,
- düşük seviyeli lazer uygulamaları
veya diğer destekleyici saç tedavileri değerlendirilebilir.
Ancak amaç:
“Sonbahar geldi, PRP zamanı.”
demek değildir.
Amaç, kişinin mevcut saç köklerinin gerçekten desteğe ihtiyacı olup olmadığını anlamaktır.
Peki Ne Zaman “Bu Mevsimsel Değil” Demeliyiz?
Özellikle;
- saç dökülmesi uzun süredir devam ediyorsa,
- saç ayrım çizgisi giderek genişliyorsa,
- alın veya şakak bölgelerinde belirgin açılma varsa,
- saç telleri giderek inceliyorsa,
- saç yoğunluğunda belirgin azalma oluşuyorsa,
- saçlı deride kaşıntı, kızarıklık veya kabuklanma varsa,
- kaş veya vücut kıllarında da dökülme görülüyorsa
dökülmeyi yalnızca mevsim değişikliğine bağlamamak gerekir.
Çünkü bazen “mevsimsel dökülme” sandığımız şey aslında başka bir saç probleminin ilk fark edildiği dönem olabilir.
Özel Novapol Poliklinik'te Mevsimsel Saç Dökülmesine Nasıl Yaklaşıyoruz?
Özel Novapol Poliklinik'te özellikle sonbahar ve ilkbahar dönemlerinde:
“Saçlarım çok dökülmeye başladı, mevsimsel olabilir mi?”
sorusuyla sık karşılaşıyoruz.
Bizim için ilk adım hemen bir saç tedavisi seçmek değil, dökülmenin gerçekten mevsimsel olup olmadığını anlamaktır.
Çünkü aynı dönemde başlayan saç dökülmesinin arkasında demir eksikliği, tiroid problemleri, stres, hızlı kilo kaybı, beslenme değişiklikleri veya genetik saç dökülmesi bulunabilir.
Bu nedenle saç yoğunluğu, saç tellerindeki incelme, saçlı derinin durumu, dökülmenin şekli ve kişinin son aylardaki öyküsü birlikte değerlendirilir.
Gerekli durumlarda altta yatan nedenlerin araştırılması önerilir.
Ardından kişinin ihtiyacına göre PRP, saç mezoterapisi, saç lazeri veya diğer destekleyici saç uygulamaları tedavi planının bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Özel Novapol Poliklinik'te amacımız takvim değiştiği için herkese aynı uygulamayı yapmak değil;
gerçekten desteğe ihtiyacı olan saçları belirlemek ve mevcut saçları mümkün olduğunca korumaktır.
Sonuç: Yapraklar Dökülüyor Diye Bütün Suçu Sonbahara Atmayın
Evet.
İnsan saçının da yıl içerisinde değişen bir biyolojik ritmi var gibi görünüyor.
Bilimsel çalışmalar özellikle yaz sonu ve sonbahar başlangıcında saç dökülmesinde artış olabileceğini, bazı kişilerde ilkbaharda da daha küçük bir artış görülebileceğini gösteriyor.
Yani:
Mevsimsel saç dökülmesi şehir efsanesi değil.
Ama her saç dökülmesini açıklayan sihirli bir cevap da değil.
Bazen gerçekten mevsimdir.
Bazen demir eksikliğidir.
Bazen stres.
Bazen hormonlar.
Bazen de uzun süredir sessizce ilerleyen genetik saç dökülmesidir.
Bu nedenle saçlarınız her zamankinden fazla dökülüyorsa yalnızca takvime bakmayın.
Saçınızın size ne anlatmaya çalıştığına da bakın.
Bilimsel Kaynaklar
- Randall VA, Ebling FJG. Seasonal changes in human hair growth. British Journal of Dermatology. 1991;124(2):146–151. doi:10.1111/j.1365-2133.1991.tb00423.x. PMID: 2003996.
- Kunz M, Seifert B, Trüeb RM. Seasonality of hair shedding in healthy women complaining of hair loss. Dermatology. 2009;219(2):105–110. doi:10.1159/000216832. PMID: 19407435.
- Courtois M, Loussouarn G, Hourseau C, Grollier JF. Periodicity in the growth and shedding of hair. British Journal of Dermatology. 1996;134(1):47–54. PMID: 8745886.
- Piérard-Franchimont C, Piérard GE. Teloptosis, a turning point in hair shedding biorhythms. Dermatology. Mevsimsel saç döngüsü ve telogen değişikliklerini değerlendiren çalışmalar.
- Buontempo MG, Ingrassia JP, Shapiro J, Lo Sicco K. Seasonal trends in hair loss: A big data analysis of Google search patterns and their association with seasonal factors. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2023;37(12):e1458–e1460. doi:10.1111/jdv.19364. PMID: 37471104.
Tıbbi Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Saç dökülmesinin nedeni ve uygun tedavi kişiden kişiye değişebilir. Tanı ve tedavi planı hekim değerlendirmesi sonrasında belirlenmelidir.
